جریان اصلی سینمای متفاوت ما و سینمای مستند ما خیلی کنار هم قرار دارند که نمودهای آن را در مستندگرایی سینمای داستانی متفاوتمان که با شهیدثالث و نادری شروع شد، مشاهده می کنیم. گاه حتی فکر می کنم که مستندگرایی در آثار فیلمسازی مانند کیانوش عیاری از جهاتی حتی مهم تر از آثار کیارستمی است و فیلم های عیاری از حیث مستندگرایی اصالت بیشتری دارد.
با “سالینجرخوانی در پارک شهر” میبینیم که میشود در سینمای مستند و با همان تکنیکهای رایج مستند، یک شهر و یا گوشهای از آن را خیلی شخصی دید و درعینحال همانهایی از شهر را دید که همه هر روز میبینند، حتی بی آنکه از شیوه های شکار صحنه و دوربین مخفی استفاده شود.
احساس یک وزنهبردار را دارم، مسلماً نه از نوع قهرمانش، اما در این سال از دردهای زیادی لذت بردهام. این احساس باعث میشود تمام طولوتفصیلهای سوروسات عید، اساساً رنجی برایم نداشته باشد.
با مروری بر این فیلمها و توجه به میزان اهمیت آنها، میتوان حدس زد که در حساسیت به مسائل زنان، تفاوت معناداری میان مردان و زنان مستندساز وجود ندارد. اما چیزی که باید بر آن تأکید کرد و به بحث گذاشت این است که کدامیک از این فیلمها زنانهتر به موضوع نگریستهاند؟
بارها و بارها، پیش و پس از مرگش وقتی که به یادش میافتادم تکیهکلام طنزش در گوشم طنین میافکند و آن لبخند ِ گاهی بهپهنای صورت و گاه آمیخته به زهری که بعدها درمییافتی که انگار بهای مسئولیت سنگینی بود که برداشته بود. این تکیهکلام حالا تنها با آن لبخند تلخ ِ سرهنگی بهیادم میآید: «هیچی…، خوبی و خوشی!»
اگر از نظر منافع شخصی بخواهم به این سوال جواب بدهم که وجود انجمن مستندسازان برای من چه داشت، شاید بتوانم بگویم تقریباً هیچ! من نه از مزایای کارت عضویت استفاده کردم، نه از مزایای بیمه ی تکمیلی، نه از امکان خرید زمین در تهران و شاید مزایای دیگری که برخی از آن بهره مند شدند.
هفتهای بعد با زمهریر خبر سوزاندن تمام راشها در میان شعلههای سوزان آن شومینه در کنار اشک و آه خاله، مادر و خود فیلمساز، پایانی از دلخوری شدید از جناب کارگردان رقم زد و نشانمان داد که سرما تنها به زمین و هوای آن ویلای یخکرده نیست.
یادم هست که در سالهای آغازین دههی هفتاد از گفتوگوی شخصیتها در برابر دوربین مستند سخنی بهمیان میآمد یک جمله زیاد گفته میشد: «مردم ما زیاد عادت ندارند در برابر دوربین ظاهر شوند.» و یا چیزی نزدیک به این جمله.
گذر شهر بر آب فیلمی بود از مجموعه ی بیست شب که سبب شد عده ای از مستندسازان جوان و یا باتجربه بتوانند با آزادی ای نسبی و با امکانات به نسبت خوب، مستندهای مهمی از موضوعات مهم و مبتلابه اجتماع بسازند.
دوستداران سینمای مستند برنامهی شبهای مستند را که مدتی است از شبکهی مستند پخش میشود، میشناسند. برنامهای است که توانسته بینندگان بسیاری را بهخود جلب نماید. موضوع بر سر برخورد رسانهی ملی با پخش برخی فیلمهاست که جزیی از شبهای مستند است و از نگاه تصمیمگیران این رسانه بوی تبلیغ از آن فیلمها میآید.
Copyright © 2012 vamostanad.com. S. Zebardast made it.