در همین فضای ارتباطی دوروبرمان و در همین اوقات، چند واقعۀ تهران جویی و تهران شناسی واقع شده یا در تدارک وقوع است: پروندۀ “تهران در آرشیو” را در سایت راه انداخته ایم، شمارۀ آخر فصلنامۀ “حرفه هنرمند” با عنوان “تجربۀ تهران” منتشر شده، مجموعه فیلم های مربوط به تهران که ۷- ۸ فیلمساز درگیرش هستیم و تولیدشان نزدیک به دو سال متوقف مانده بود، قرار است برای نمایش در جشنوارۀ فیلم شهر (اردیبهشت ماه ۱۳۹۰) آماده شوند و در خود جشنواره هم می شود آخرین فیلم های مربوط به تهران را دید.
در این جا اما می خواهم شمارۀ پروپیمان “حرفه هنرمند” در بارۀ تهران را معرفی کنم. مجله را که ورق می زدم، پیش و بیش از هر چیز، تصویر و تصور کتاب “تجربۀ مدرنیته” ی مارشال برمن (ترجمۀ مراد فرهادپور، نشر “طرح نو”) در من زنده می شد که در واشکافی انرژیک و هنرمندانۀ تجربۀ مدرن شدن خاص و متفاوت چند شهر بزرگ دنیا،در همراهی با چند شخصیت بزرگ، اثری یکّه و متکی به نگاهی شدیدا” اصیل و آوانگارد است: فاوست “گوته”، مارکس و مسئلۀ مدرنیسم و مدرنیزاسیون، بودلر و مدرنیسم در خیابان پاریس، پترزبورگ و مدرنیسمِ توسعه نیافتگی آن و جنگل نمادها در نگاه به مدرنیسم نیویورکی. گرارش کوتاه سردبیر “تجربۀ تهران”، شمیم مستقیمی، را که خواندم برایم جالب بود که یکی از نقاط رجوع و حرکت او و نویسندگان مطالب این مجله برای شکل دادن به راه شان، همین کتاب بوده است و مطالب را که می خوانم، با تک تک شان در احوال یادآوری تجربۀ جذاب جندبار خواندن “تجربۀ مدرنیته” سر می کنم و این بستر مشترکِ نویسندگان مطالب و من خواننده حالم را بهتر می کند. این مجله را از دست ندهید.
برای باخبر شدن از محور و توجهات “تجربۀ تهران”، سطور آغازین یادداشت سردبیر را برایتان نقل می کنم. عنوان این یادداشت تجربۀ تهران است با سوتیتر “هر آنچه دود است سخت می شود و به زمین برمی گردد” که رجوع به سوتیتر روی جلد کتاب “تجربۀ مدرنبته” دارد که گفتۀ مارکس است در اشاره به احوال مدرنیته: “هر آنچه سخت و استوار است دود می شود و به هوا می رود “:
“تهران را در ذیل کدام مفهوم، کدام محور، کدام سؤال اصلی ببینیم؟ می خواهیم از چه زاویه ای و با چه ابزار تئوریکی به تهران نگاه کنیم؟ اینها سؤالاتی است که از یک سال پیش، فروردین ۸۹، که تصمیم گرفتیم شماره ای به نام تجربۀ تهران منتشر کنیم، به دنبال جوابش بوده ایم. از میان گفتگو ها و پیشنهادها اگرچه نتیجۀ مشخصی حاصل نشد و به مفهومی به عنوان مفهوم مرکزی نرسیدیم، در عین حال می شد محورهای مشترکی پیدا کرد: کتاب تجربۀ مدرنیته در ذهن همۀ مان بود و رهیافت قرائت تهران به عنوان یک متن که رویکرد اصلی آن کتاب در مواجهه با شهرهای مختلف است، برای ما وسوسه کننده و جذاب بود. روی بازنمایی های هنری از شهر شامل عکس، نقاشی، فیلم و حوزۀ ادبیات تأکید داشتیم؛ اینکه آثار نقاشی و عکاسی، خود به مثابه قرائت هایی از شهر قابل عرضه هستند. یعنی از همان ابتدا تصویر و متن را دوشادوش هم می دیدیم در پیشبرد هدف مجله؛ رویکرد ثبت امروز هم که با نرخ بالای تغییرات و ساخت و سازها ممکن است تا پنج سال دیگر چیزی ازش نمانده باشد، مورد توافق بود.
اما در نهایت این خود موضوع تهران بود که “انفجار”، “قطعه وارگی” یا به تعبیر گویای محمد رضایی راد “فراپاشیدگی” اش را به عنوان یک ایدۀ مرکزی با ما تحمیل کرد.”
و این هم مطلبی از محمد قائد با عنوان “پادگان آباد”، برگرفته از وبلاگ او، که در همین شمارۀ “حرفه هنرمند” منتشر شده است:
