چند سالی است که عکاسان، نقاشان، فیلمسازان و اهالی هنرهای دیگر سراغ جمعیت هایی مثل کودکان کار می روند و برای آن ها در حد توانشان کارگاه هایی برگزار می کنند. مثلا کارگاه عکاسی با دختران مهاجر افغان در ایران. برای من شخصا این دسته از فعالیت ها لذت و جذابیت زیادی دارد چون در تمام مسیر تو در حال کشف کردنی درست مثل مستندسازی . ولی به هزار و یک دلیل مشخص و نامشخص این کارگاه ها برگزار می شوند ولی عموما خروجی آن ها کم تر دیده می شود. در این چند سال اخیر فکر می کنم با وجود اینکه کارگاه های موضوعی زیادی در تهران و در میان انجمن های دفاع از حقوق کودک برگزار شده است ولی شاید کمتر از انگشتان یک دست خروجی این کارگاه ها به صورت یک نمایشگاه یا تئاتر دیده شده باشد.

حالا همه این مقدمه چینی ها برای این بود که یک ماه پیش در سایت مجله عکاسی Punctum به مجموعه عکسی برخوردم از یک زندان زنان در رومانی که به شیوه کارگاهی برگزار شده بود.

موضوع جذبم کرد و سریع وارد صفحه معرفی مجموعه شدم. یک عکاس رومانیایی به پیشنهاد یکی از مسئولین زندان این فرصت را به دست آورده بود که یک ورک شاپ عکاسی را در یکی از نامناسب ترین مکان های رومانی یعنی یک زندان زنان برگزار کند.  این عکاس تصمیم می گیرد که در یک دوره زمانی و با آموزش یک سری اصول اولیه دوربین و وسایل مورد نیاز را در اختیار آن ها قرار دهد. ابتدا ۱۴ زن زندانی از طرف مسئول زندان برای گذراندن این ورک شاپ به او معرفی می شوند. نکته جالب اینجاست که این عکاس ۶ دوربین با باتری و کارت حافظه از یکی از دوست هایش قرض می گیرد. دوربین ها canon Powershot بودند و خودش می گوید این دوربین ها آنقدر دکمه داشتند که من خودم هم نمی دانستم چطور با آن ها کار کنم و این عصبیم کرده بود و از طرفی هم سال ها بود که عکاسی تدریس نکرده بودم و نمی دانستم چطور شروع کنم. بنابراین این ۱۴ نفر را در یک اتاق جمع می کند و ۶ دوربین را بین آن ها تقسیم می کند و به آن ها می گوید که شروع کنید به عکاسی و من ۵ روز دیگر بر می گردم و از بین شما ۶ نفر را انتخاب می کنم و برایم مهم این است که عکس های ساده و صادقانه ای بگیرید. و بدون دادن هیچ آموزشی فقط به آن ها می گوید که از زوم دیجیتال و نور فلاش نباید استفاده کنید.

این عکاس بعد از ۵ روز بر می گردد و از بین ۲۷ عکسی که آن ها گرفته بودند در حضور خودشان ، ۷ عکس را انتخاب و ۶ نفر از زنان را برای کارگاهش انتخاب می کند . این کارگاه به صورت دیدارهای هفتگی برگزار می شده و ظاهرا هرچه جلوتر می رفتند آن ها علاقه مندتر و حرفه ای تر می شدند. در نهایت بعد از دو ماه ۱۴۰۰۰ عکس توسط ۶ زن زندانی گرفته می شود و باز در حضور خودشان عکس ها انتخاب می شوند و به ۱۱۰۰ عکس می رسند و از بین این ها ۳۹۵ عکس را به عنوان بهترین عکس های کارگاه انتخاب می کنند . مسئول این کارگاه می گوید این ۳۹۵ عکس از خیلی عکس های حرفه ای که در دنیا گرفته می شود قوی تر هستند چون بکر و صادقانه اند و پر حس و حالند و عکاس درگیر فرم های تکنیکی نیست و سوژه و قابش برایش مهم است. و در قدم بعدی آن ها ۶۴ عکس را برای چاپ در مجله Punctum انتخاب کردند . این عکس ها که آن ها را می توانید اینجا ببینید یک ماده خام پرارزش برای یک مستند ساز است. عکس ها به شدت مستند هستند و مجموعه این ۶۴ عکس وقتی کنار هم قرار می گیرند و دیده می شوند مثل یک مستند کوتاه روایت زندگی روزمره این زن ها، نگاهشان و دغدغه هایشان است. به نظرم برای یک کارگاه این چنینی مهم نیست که چه تعداد عکس تولید شده یا از بین این زن ها چند نفر عکاس حرفه ای شدند. مهم این است که این ها از یک ابزار مثل دوربین عکاسی یاد گرفته اند تنهایی ها ، دغدغه ها و زندگی خودشان را به تصویر بکشند و بیان کنند. این عکس ها ، تک فریم هایی است پر از روایت از زندگی زنان یک زندان.