همایش “تهیه و تولید کارگاهی فیلم مستند گزارشی” که دوشنبۀ همین هفته (۱۴ تیرماه) از سوی انجمن تهیه کنندگان سینمای مستند ایران با همکاری خانۀ سینما، سایت “ومستند” و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی در خانۀ سینما برگزار می شود، به معرفی تجربۀ تولید کارگاهی شش مجموعۀ مستند تلویزیونی (بیش از ۶۰ فیلم مستند) اختصاص دارد که در دو سال و نیم اخیر، در کنار سعید رشتیان، مهرداد اسکویی، منوچهر مشیری و بیش از چهل فیلمساز عمدتا” جوان به شدت درگیرش بودیم. این تجربه، به رغم تفاوت ها و ویژگی های فیلم ها، حول یک محور و دغدغۀ اصلی شکل گرفت: ساختن مستندهایی برای مخاطب و رسانه، با تأکید بر طراحی پیش از تولید تک تک فیلم ها و نظارت محتوایی و اجرایی مرحله به مرحلۀ آن ها (از موضوع و ایدۀ اولیه، تا فیلمنامه، و تا اجرا و تحویل فیلم­ها).

این فیلم­ها در شکل و نوع مستند گزارشی ساخته شده اند (و نه مثلا”مستند مؤلف یا جشنواره­ای) و مستندهایی هستند مرتبط با مخاطب گسترده، بیش ­تر متکی به جذابیت موضوع و ایده و اجرا (و نه مثلا” سلیقه و استیل خاص فیلمساز)، با تأکید بر اهمیت طراحی جذاب ایده تا فیلمنامه در آن­ ها (و نه مثلا” تحقیق گسترده یا فرم تجربی کار)، عمدتا” شخصیت – و نه موضوع – ­محور و در ارتباطی گزارش دهنده و اطلاع­ رسان (و نه مثلا” عمق نگر یا مشاهده گر) با موقعیت یا شخصیت فیلم و قابل اجرا در زمان تولیدی حدودا” شش ماهه.

این مجموعه مستندها پخش فراخور زحمت و جدیت به عمل درآمده در شکل گیری خود را در تلویزیون پیدا نکردند و فیلم هایی که به نیت و شور ارتباط با مخاطب عمومی تر تولید شده بودند، در چنبرۀ ساعات نامناسب و تقطیع زمان پخش، درست دیده نشدند. ضمنا” همه گرفتار کشاکش های دل و جان پروژه ها و فیلم ها بودیم که بسیار وقت گیر و ذهن بر بود و نتیجتا” در معرفی این تجربه کم گذاشتیم. این امید هست که حرکتی که برای معرفی این تجربۀ مستندسازی در این همایش آغاز شده، در مسیری پر ملات و در جهت برانگیختن مباحثی مؤثر در سینمای مستندمان، در فضاهایی دیگر دنبال شود.

در توضیح بخش “پروژه” ی سایتمان نوشتیم که سعی می کنیم پروژه هایمان به فعالیتی عملی در بیرون از سایت پیوند بخورد. سایت ما با این همایش همکاری دارد و در پروژۀ “کارگاه فیلم مستند” و بخش “اعلان” خود مسائل آن را پوشش می دهیم. از سوی سازمان تهیه و تولید این مجموعه ها نیز کتابچه ای با نوشته­ های تهیه کننده، مشاوران پروژه و فیلمسازان منتشر می شود که pdf آن را در سایتمان می آوریم و نکات ریز و درشتی در باب شکل گیری و نقد این تجربه در آن خواهید خواند. ضمنا” در میزگردی در دل همایش، تلاش می شود این تجربه در فضای عمومی تر سینمای مستندمان و بخصوص حول مقولۀ مستند رسانه ای  بررسی و نقد شود.

از حرف و نظرتان در باب حرف ها و نظرات مطرح شده در بارۀ این تجربه بگویید و بنویسید.