دبیر پروژه: پیروز کلانتری
آغاز پروژه: اسفند ماه ۱۳۸۹
پروندۀ پیش رو یک پروندۀ آرشیوی است در بارۀ تهران و قرار است در آن، مطالب، تحقیق ها، اسناد تصویری و هر آنچه که حول این موضوع به درد مستندسازان و علاقه مندان به سینمای مستند می خورد و در دسترس یا در توان و امکان پیگیری و دریافت ماست، از زمان و تاریخ ثبت و ضبط شان بیرون کشیده شده به این پرونده منتقل شوند. روشن است که سهم اصلی مطالب این پرونده معطوف به شناساندن مطالب و اسناد مربوط به فیلم های مستند در بارۀ تهران است؛ اما شناساندن موضوع های جذاب تهران برای مستندسازها، تماشای تهران و درگیربودن با آن در هنرهای دیگر، اسناد مربوط به مکان ها، شخصیت ها و رویدادهای مهم این شهر و موضوع هایی از این دست هم پیش چشم ماست.
من یک آدم عادی هستم و در نمایشگاه هایم سعی می کنم که با آدم های عادی ارتباط برقرار کنم. در جاهای مختلف و عجیب و غریبی مثل کافه یا خیابان نمایشگاه گذاشته ام تا این ارتباط شکل بگیرد. من خودم را از مخاطب عادی جدا نکرده ام و هیچ ترسی ندارم که از آدم های عادی واکنش های متفاوتی ببینم. این فاصله با مخاطب به هر حال وجود دارد و ما برای اینکه از مخاطب جدا نشویم مجبوریم از جو به اصطلاح روشنفکری هنر معاصر ایران فاصله بگیریم.
تهرانیها از قدیمالایام بر دو دسته بودهاند: بالاشهریها و پایینشهریها. این تقسیمبندی هم نشاناش را بر چهره فرهنگی شهر گذاشته است. اما آیا میتوان هنوز، معتقد بود که فرهنگی تهرانی فراتر از این خط و مرزکشیهای فرهنگی و قومی هستی دارد و زنده است؟ و اصلا آیا همه ما در دل تهران بزرگ، حل نشدهایم؟
در مفهوم لغوی، واژه ی”مستند”به قابلیت استنادی اشاره دارد. به نظر می رسد قالب مستند با تمام گونه گونی ساختارهای خاصی که سال هاست در آن به چشم می خورد و به رغم مرسوم شدن کاربرد ترکیباتی از جنس”مستند شاعرانه”و همتایانش، همچنان انبوه ترین تولیدات مستند حول محور همین قابلیت استنادی شکل می گیرند.
«تجربهی تهران» اما تجربهای دیگر است. 26 مطلب تالیفی، یک مطلب ترجمه که آن هم از نویسندهای ایرانیست، و شاید حدود 300 تصویر (عکس و نقاشی و نقشه و دیاگرام)، جز در چهار یا پنج مورد، همه تجربههاییست بیواسطه و اصیل از شهر، شهر تهران.
تهران از نگاه من شهر بی تاریخ است. بر خلاف شهرهای بزرگ دیگر ایران (مانند اصفهان، شیراز و…) که پیشینه سنتی نیرومندی دارند، تهران ” متولد دوره مدرن” است. از این رو می توان چنین شهری را نمادی برای مدرنیته ایرانی دانست. تعارضات و همسازی های درون آن، خلق تجربه های جدید، شکوفایی طبقات جدید، شکل گیری فضاهای مدرن شهری، همه میتوانند نمادی از مدرنیته شهری ایرانی باشند.
سی دقیقه وقت اندکی است. مجال مقدمه چینی نیست. پس بدون مقدمه بحثم را شروع می کنم. ما در حال حاضر سه نوع تهران داریم: نخست، «شهر تهران». یعنی همین «کلانشهری» که نزدیک به 10 میلیون نفر جمعیت ساکن آن است. من این را «تهران تجربه شده» می نامم زیرا همه ساکنان آن، این شهر را به نوعی زیسته و تجربه کرده اند.
عکس های زندگی جاری تهران، انتخاب شده از سایت tehran24.com
اگر بخواهیم وجود فضایی مانند کافه را در امتداد فضایی مانند قهوهخانه در فرهنگ ایرانی در نظر بگیریم و اعتقاد داشته باشیم که کافه، همان قهوهخانهی سنتی مدرنیزه شده است، ناگزیریم به نوعی اینهمانی صوری تن در دهیم و خود را وارد بازی جانبدارانهی “هر چه وجود دارد، شکل دیگر داشتههای ماست” کنیم.
مجموعه عکسهای جای سر خوبان نگاهی است به شهرمان
از منظر مجسمه های سنگی کار گذاشته شده در گوشه و کنار شهرمان؛
از شخصیت های بنام کشورمان
از رجال سیاسی، دینی، علمی، فرهنگی و هنری کشورمان.
بودلر اولین کسی بود که درکی شاعرانه از شهر مدرن ارائه داد. برای بودلر فضاهای شهری اهمیت دارد. او از پاریس، از پایتختی که تا حد یک جهنم دوست داشتنی ارزش گذاری شده بود، توصیفی شاعرانه دارد که این خود در نگاهی مدرن به شهر بسیار مهم جلوه می کند.
در دهه 1370 در یکی از محله های فقیر نشین شهر تهران، کوی سیزده آبان، سه پروژه توسعه اجرا شد. پروژۀ شهر سالم که شهرداری و نهادهای دولتی متولی اجرای آن بودند و دو پروژۀ کلاسهای آموزشی و تعاونی زنان که یک موسسۀ غیرانتفاعی به همراهی یونیسف آنها را اجرا نموده است.
تهران این جوری است. دائم در آن اتفاقاتی میافتد و دائم شکل ظاهریاش عوض میشود و این تغییرات روی من اثر میگذارند. همه چیز، همه شکلها و منظرهها دارند به سرعت تغییر میکنند. یک دورهای ساختمانهای نیمهکاره را زیاد میکشیدم. خانههای اطراف خانهمان دائم در حال خراب شدن و از نو ساخته شدن هستند و هر روز از دیدن این همه تغییر جا میخورم.
این تهران بزرگ هم برای خودش حکایاتی دارد که بسیار جالب است. آنگونه که پیداست مردم این ابرشهر کنونی، علاقه زیادی به زندگی زیرزمینی داشته اند و اکثر خانه ها چندین متر در زیرزمین واقع بوده. شاید برای جبران گذشته باشد که تهرانی های امروز دوست دارند در بالاترین نقطه شهر زندگی کنند.
به موقع رسیده بودیم. تقاطع ناصرخسرو را که رد کردیم، چهره خیابان تغییر کرد. یک سال هست که این راسته سنگ فرش شده و تردد وسیله نقلیه درآن ممنوع است. روزهای کاری بازار این جا با پرداخت 300 تومان مردم را با درشکه به مترو در انتهای همین راسته می رسانند. اما امروزکه عاشورا است این جا به لحاظ جمعیت نیز تغییر جدی می کند.
اینکه فیلم مستند میتواند جایگاه مهمی در مطالعات اجتماعی داشته و بخصوص معرفی پروژههای اجتماعی و شهری بازی کند دست کم برای مستندسازان امر روشنی است، امّا هنوز جای فیلم و مواد تصویری در همایشها و نشستهای دانشگاهی در حوزه علوم اجتماعی اندک است. برگزاری همایش بزرگی در زمینه ارزیابی تاثیر اجتماعی سیاستها و برنامهها [...]
کدام تصاویر را از این شهر دوازده میلیونی که تا شصت سال پیش، فقط چهار درصد از سطح تهران امروزی را دارا بود، در اختیار داریم؟ تغییرات صد سال اخیر که سببساز مسائل و اندیشههای متفاوت و نوبهنو بوده است در کدام فیلمها، ثبت شده؟ آیا میتوان تهران یکصد سال اخیر را با تصاویر موجود، به صورتی بصری، بازسازی کرد؟
پروندۀ پیش رو یک پروندۀ آرشیوی است در بارۀ تهران و قرار است در آن، مطالب، تحقیق ها، اسناد تصویری و هر آنچه که حول این موضوع به درد مستندسازان و علاقه مندان به سینمای مستند می خورد و در دسترس یا در ید امکان پیگیری و دریافت ماست، از زمان و تاریخ ثبت و ضبط شان بیرون کشیده شده به این پرونده منتقل شوند.
Copyright © 2012 vamostanad.com. S. Zebardast made it.