دبیر: امیرحسین ثنائی
آغاز: شهریور ماه ۱۳۹۰
در این پرونده به تعریف، کاربرد، زیباییشناسی و نیز نقش گفتار در ساختار فیلم مستند میپردازیم، متن گفتارهای چند فیلم را منتشر و چند متن و کتاب در بارهی گفتار فیلم مستند را معرفی میکنیم و با چند گفتارنویس در بارهی شیوهی کارشان گفتوگو خواهیم داشت.
این اواخر به این مسئله بیشتر فکر میکنم که فیلمی که اطلاعاتاش را تنها از طریق گفتار متن منتقل میکند ناخودآگاه از موضع قدرت با مخاطب ارتباط برقرار میکند. به بینندهاش چندان مجال اندیشیدن و تصمیم گیری نمیدهد و موضع چنین فیلمهایی موضع مشارکت کردن بیننده در فیلم نیست. موضع معلمی است که میخواهد آموزش بدهد.
این تنها تصویری یه که از کشتار به جا مانده
تصویری که منو به جمعه روزی از ماه تولد خودم می بره.
تصویرو برمی گردونم و دوباره نگاه می کنم اما چهره هیچ کسی معلوم نیس.
من تو این تصویر دنبال چی می گشتم؟
گفتار متن در “خاک حافظه” در بخش هایی خود را وابسته تحقیقات انجام شده درباره ی سفال می داند و در لحظاتی خود را از قید آن رها می کند . نسبت این تعقیب و گریز متن و تحقیق است که ایجاد کننده ریتم مورد نیاز فیلم خواهد شد. وفاداری کامل به متن تحقیق اولین آسیب گفتار متن در فیلم مستند است . رهایی از متن تحقیق در حکم ارائه آزادی به بیننده است تا بتواند درباره ی موضوع به درکی دقیقتر برسد .
ای که چو من بیداری، مستی خود یادآری، چون شنوی بانگ مستان
منتظری روز آید، عقده دل بگشاید، کین شب غم یابد پایان
شب های تهران، می کند پنهان، صحنه ی بسیار، از چشم انسان
زین شب های تار، مانده یادگار، راز بی شمار، بهر عاشقان
مستند “اینانا” در پی یادآوری خاطرهای بود مفقود و در محاق. تبیین جهان امروز بود از ورای اساطیر تا از طریق آئینهای امروزین زنان به ساحت اسطورهی اینانا بازگردد. گفتار فیلم نیز میبایست در راستای همین خواست شکل میگرفت.
جز نوشتهای که در آغاز فیلم دربارهی کشف جام و قدمت تاریخی آن میآید، در گفتار فیلم که فصل مربوط به ذکر بردار کردن منصور حلاج در تذکره الاولیا است، هیچ چیز دیگری دربارهی جام گفته نمیشود. در واقع شاید بتوان گفت فیلم جستوجویی ذهنی در اساطیر ایران و تاریخ جهان است؛ و اصلانی کوشیده با استفاده از متن عطار، تصاویر بسته از اجزای بدن انسان، سخنرانی هیتلر و افکتهای صوتی مختلف مربوط به رهگذارن، شیپور و مارش نظامی، صدای پای اسب و… گذشته را به امروز پیوند بزند.
در گفتمان انقلاب، نیروی مخرب و ویرانگر آتش متوجه دنیای کهنه است. دنیای سلطه و اقتدار زورمداران در آتش انقلاب میسوزد و دود میشود.
گفتار چون از پیش نوشته میشود، کاملاً در کنترل فیلمساز است و نقش سازماندهنده و ساختاربخش دارد (بر خلاف حرفهای مصاحبهها و آدمها زنده جلوی دوربین که در کنترل فیلمساز نیستند و ساختارگریزند). گفتار روی تصویر خوانده میشود و بنابراین ارتباط درست و معنادار (و پیچیده) آن با تصویر مهمترین ملاک موفقیت آن است.
آلن روزنتال معتقد است: در سالهای اخیر، مکتب مستندسازی جدیدی پدید آمده است که با کاربرد گفتار متن به کلی مخالف است.
Copyright © 2012 vamostanad.com. S. Zebardast made it.