دو سه هفتۀ اخیر فیلم های مستند خارجی جشنوارۀ دفاع مقدس را تماشا می کردم. مستندهای خوب و درگیر با موقعیت های حاد و سیاسی جوامع گوناگون در میان شان زیاد بود و نشان می داد که یکی از خصوصیات و قوت های سینمای مستند، حضور زنده و جستجوگر در معرکۀ همین کشاکش های حساس [...]
ورق زدن صفحات تاریخ ممکن است کاری تفننی هم باشد، اما برای مستندسازها و اهل نظر پرداختن به تاریخ صرفاً از سر تفنن، کاری بیهوده و وقت تلف کن است. به عنوان مثال خیل کتاب های پرحجم «ترجمه و اقتباس» مرحوم ذبیح الله منصوری را می توان نوعی تفنن با تاریخ به شمار آورد و [...]
یک عکاس رومانیایی به پیشنهاد یکی از مسئولین زندان این فرصت را به دست آورده بود که یک ورک شاپ عکاسی را در یکی از نامناسب ترین مکان های رومانی یعنی یک زندان زنان برگزار کند. این عکاس تصمیم می گیرد که در یک دوره زمانی و با آموزش یک سری اصول اولیه دوربین و وسایل مورد نیاز را در اختیار آن ها قرار دهد.
دیدن فیلم ” مجیده ” ساختهی ماجد نیسی فرصتی بود برای من تا دوباره درباره یکی از بنیانهای نظری فیلم مستند – که در ایران مقبولیت فراوان دارد- بازاندیشی کنم و آن تعریف فیلم مستند بر مبنای تفسیر کلاسیک کسانی نظیر جان گریرسون است که مدعی هستند فیلم مستند یعنی تفسیر خلاقهی واقعیت. این دیدگاه نزد مستندسازان بومی گاه تا اصل مقدسی پذیرفته می شود، اما در نظریات معاصر با انتقادات زیادی مواجه شده است.
مقدمه هر طبقه بندی ای، به چه دلیل خود را تعریف می کند؟ و مبنای طبقه بندی ها کدام است ؟ تعریف گریرسون از فیلم مستند در نوشته ای از فرخ غفاری در سال ۱۳۳۵ ظاهر شد که همان the creative treatment of actuality بود و ترجمه ای برایش نداشت. نخستین بار نجف دریابندری در [...]
کدام فیلمساز را سراغ دارید که به اندازه اسکورسیزی عاشق موسیقی باشد و بیشتر از آن عاشق ساختن مستندهایی درباره موسیقی. شور و احساسی که او نسبت به شنیدن موسیقی بیان می کند آدم را برای دیدن مستندهایی که درباره گروه های مورد علاقه اش ساخته هیجان زده می کند و حتی اگر ده ها بار هم آن ها را دیده باشی با خواندن هر باره نوشته زیر دلت می خواهد دوباره سراغ دی وی دی ” نوری بتابان ” بروی و طعم دوباره دیدنش را مزه مزه کنی.
«اتاق صعود» نمونهای از بهکارگیری چند گونه روایت در یک فیلم مستند است. جوانی نقاش بهنام مصطفی شریعتی که از داشتن دست کاملاً محروم است و پاهایش بیاندازه کوتاه است و گویی پنجههای بهنسبت سالم پاهایش مستقیم به لگنش چسبیده و به مدد همان انگشتها میتواند رانندگی کرده و مهمتر اینکه نقاشی کند، شخصیت اصلی این فیلم است.
چند روز پیش یکی از دوستان مستندساز علی رضا سعادت نیا را در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی دیدم. مردی میان سال است که در مسکو سینما خوانده، آثار اندکی دارد و «توپ و مترسک» تنها کاری است که از او دیده ام و در دومین دوره ی جشنواره ی بین المللی فیلم کوتاه [...]
تکنولوژی دیجیتال و قدرتمند شدن و گسترش کامپیوترها آنچنان تاثیر گستردهای در حوزه سینما و تصویر متحرک داشته که هنوز همه ابعادش بر ما روشن نیست. آنچه در میان ما به عنوان سینمای دیجیتال مورد بحث قرار میگیرد تنها یکی از وجوه گوناگون این تاثیرات است، همانا اثری که ارزان شدن و در دسترس همگان قرار گرفتن دوربین و امکانات تدوین و آسان شدن استفاده از این وسائل در تولید فیلم (یا بهتر است بگوئیم ویدئو) داشته است.
فرق یک نگاه مدرن، هوشمند و پیشرو، با ادراکی کُند و لخت و کهنه و پا در گل گذشته چیست؟ ما این تفاوت را در هر جای زندگی و جامعه مان می توانیم رد بگیریم؛ در نحوه ی سازماندهی و نگاه به چیزی به نام انتخابات، در نحوه ی اداره ی یک مغازه، در سیاست، [...]
در معماری، حتی برداشت صوری قدیمی که عبارت است از رجوع مستقیم به تصاویر و فضاهای مشخصی که در زندگی روزمره و واقعیت بیرونی با آنها سر و کار می یابیم، فاقد راهبردهائی به سوی خلاقیت نبوده است. هرچند بعدها معماری مدرن با تخیل، ابستره و نظریه ی هنری، نشان داد که برداشت صوری از [...]
نمیدانم ویژه نامه “داستان” از مجموعهی خردنامه همشهری مردادماه را خواندهاید یا نه. توصیه نمیکنم! پیشنهاد دوستانه می دهم. بپذیرید و هزارتومان خرجش کنید. اگر قرص خوابتان کتاب است و چشمتان باید روی کلمهها تاب بخورد تا گرم خواب شود معطلش نکنید. به نظرم بهترین خاصیت این کتاب (شاید هم مجله؟) عوامانه بودنش است. روزمره [...]
در این سال ها چند جور ورک شاپ فیلم مستند برگزار شده که تا جایی که خبر دارم یا درگیر آن ها بوده ام، این ها هستند : پنج سال پیش در کنار مهرداد اسکویی و با همراهی ارد عطارپور و چند دوست و همکار تصویربردار و تدوینگر و آهنگساز و صدابردار فیلم مستند، به [...]
تهران – چهار بعداز ظهر – پشت میز مونتاژ در یک بعدازظهر گرم تیرماه زیر باد کولر که رمق ندارد، پشت میز نشسته ام و مشغول تدوین هستم. تلفن زنگ میزند. خالق طاهری یارغار سفرهای کوه و دشتم خبر میدهد که راه بیافتم. به جایی بین آباده و اقلید در استان فارس. فردا صبح باید [...]
قرارمان ، اگر به یاد داشته باشید، این بود که اولاً رویکرد به واقعیت های زنده را در دیگر هنرها دنبال کنیم تا دریابیم این تنها فیلم مستند نیست که به استناد اهمیت می دهد و دیگر آن که داشتن روحیه ای آوانگارد در کار مستند چقدر مهم است. واقعاً به نظر می رسد توجه [...]
نقد زیر را ایرنا هدوا، منتقد اهل چک درباره فیلم رنه نوشته است. از آن جایی که در ایران نقد خارجی فیلم مستند به ندرت ترجمه می شود. سعی داریم در این ستون هر از گاهی نقد های خارجی که درباره فیلم های مستند نوشته می شود را ترجمه کنیم. هلنا تریستکوا، در فیلم قبلی [...]
ساختن فیلمی با الگوی سمفونیهای شهری آرزوی بیستسالهی من بوده است. با اینکه از ابتدای رونقگیری سینمای مستند در ایران فیلمهای بسیاری دربارهی اصفهان و ایضاً توسط چهرههای نامدار سینمای مستند ایران ساخته شده و یکی از مهمترینهای آنها طلوع جدی شادروان فاروقی قاجار، اما تا آنجا که میدانم تا کنون فیلمی با این الگو [...]
مرگ بهمن محصص مرا یاد فیلمی در بارۀ او می اندازد که در سال ۷۵ در جریان مستنددیدن هایم برای مجموعۀ “سینمای مستند ایران، یک گزارش” آن را در آرشیو تلویزیون دیدم و چهره ای پرشور و غریب از بهمن محصص و کارگردان فیلم، احمد فاروقی قاجار، به نمایش می گذارد. معلوم بود فیلمی است [...]
قرار است تلویزیون شبکۀ مستند راه بیندازد. این شبکه را قرار است صدا و سیمایی راه بیندازد که هنوز هم قریب به اتفاق فیلم هایی که نمایش می دهد، تولید خودش است و این رویکرد صدا وسیماست در موقعیتی از سینمای مستند ما که بسیاری از فیلم های مهم و اصلی مستند در بیرون از [...]
کتابچۀ “تهیه و تولید کارگاهی فیلم مستند گزارشی” که شامل مطالبی است از افراد درگیر در تجربۀ دو سال تولید کارگاهی فیلم مستند گزارشی برای تلویزیون، در این جا در دسترس شما قرار می گیرد. در این کتابچه احمد میراحسان هم مطلبی ذر بارۀ مستند گزارشی و پدیدۀ جوان ورک شاپ های فیلم مستند نوشته [...]
معرفی “زاها حدید” : مایلم شما را با معماری آوانگارد آشنا کنم که ویژگی اش، استنادهای او در معماری نسبت به واقعیت و توپولوژی زمین ما، زمین واقعی است. زمینی که در آن زندگی می کنیم و ارجاع او به این واقعیت واقعاً جذاب است. دومین دلیلی که “زاها حدید” را برگزیده ام، سرکوفت زدن [...]
بخشی از موج سوم مستند سازان ایران که غالبأ کار خود را از دهۀ هفتاد و یا هشتاد آغاز کرده اند خوزستانی اند . اواخر سال گذشته به دعوت باوی ساجد و حوزه هنری به خوزستان رفتم . باوی ها لر هستند. ولی باوی ساجد عرب است و باوی از طوایف عرب خوزستان است. حبیب [...]
در میانهی سال 2007، کشیش کلیسایی که در آن حضور مییابم از من خواست تا ببینم که آیا امکان وقتگذاری دواطلبانه برای فیلمبرداری و تدوین مستندی که میخواستند تهیه کنند را دارم یا خیر. باید به تنهایی به منطقهی جنگزدهای در اوگاندا سفر میکردم. بههرحال، دلیلی در پس این مستند بود که نمیتوانستم آن را رد کنم. در 1992 ایرن گلیسن، مادربزرگی استرالیایی، آنچه را که داشت فروخت و به اوگاندا آمد تا یتیمخانهای را برای کودکانی که بر اثر ایدز و جنگ داخلی 20 ساله یتیم شده بودند، برپا کند.
سیانوزه فیلمی است روانشناسانه و در عین حال جامعهشناسانه. شروع فیلم دلچسب و گیراست، موضوعی انسانی که آدمی را تحت تاثیر قرار میدهد. شروع فیلم با انیمیشن است. انیمیشنی که گویای حال و هوای فیلم است. رخساره قائم مقامی درکی درست و واضح از شخصیت نقاش (جمشید امینی فر) دارد. فیلمی مستند که واکاوی [...]
عید امسال در بوشهر بودم. در نوشته ی حاضر دوست دارم از دیار رییس علی بگویم، از دلوار و بوشهرکه لوکیشن ماجرای مبارزه ی دلیران آن خطه در جنگ با اشغالگران انگلیسی هستند و یادآور سریال محبوب دلیران تنگستان. در این جا خوب است که از محمود جوهری هم یادی بکنیم، که در سفری نوروزی [...]
“آنویل! داستان آنویل” یکی از جدیدترین فیلم های مستند موسیقی است که علاوه بر جوایز زیادی که در سال گذشته از جشنوارههای مختلف فیلم مستند از جمله شیکاگو گرفته است امسال (2009 ) دو جایزه مهم IDA را هم گرفت،بهترین مستند بلند و بهترین مستند با موضوع موسیقی. مستندی زنده و جذاب درباره یک گروه هوی متال به نام “آنویل” که ساشا گرواسی، کارگردان فیلم زندگی 30 ساله این گروه را به تصویر میکشد.
این یک متن آموزشی است که چند ماه پیش در یک کارگاه شکل گیری چند فیلمنامۀ مستند برای دوستان مستندساز شیرازی آماده و ارائه شد. پنج فیلمساز در چهار ماه پنج فیلمنامه را برای حوزۀ هنری شیراز آماده کردند تا با همکاری خود حوزه پیگیر جذب مشارکت شوند برای تولید آن ها. دو سه کتاب [...]
در سالهای اخیر به مدد تکنولوژی حالا بدیهی شده «دی وی دی» و سینماهای خوش کیفیت خانگی، همه می توانند جمع های فیلم بینی کوچکی به راه بیاندازند و در تجربه ای گروهی (اما متفاوت از سینما) به تماشای آثار سینمایی دلخواهشان بنشینند. چنین محفل هایی روز به روز در سرتاسر دنیا بیشتر و بیشتر می شوند و به گفته جاناتان روزنبام، کم کم چنین جمع های خودجوش و صمیمی ای جایگزین نقش سینماتک ها و سینه کلوب ها خواهند شد.
می شود تصور کرد که کسانی قصد شوخی با فیلم “بلوط” مرحوم دکتر نادر افشارنادری را داشته باشند؟ مستندها و بخصوص فیلم های مردم نگاری آنقدر جدی هستند که بیل نیکولز آنها را مبتنی بر گفتمانِ متانت و جدیت می نامد. “بلوط” بر اساس عنوان بندی اش محصول ۱۹۶۰ (۱۳۳۹) است. آن مرحوم در سال [...]
می خواهم یک آوانگاردیست ضد آوانگارد، یک شالوده شکن حرفه ای را به شما معرفی کنم که گستاخی، ارجاع به زندگی و جنون شیوه ی کار اوست : زاها حدید! واقفم که صرفاً با مطالعه و علاقه و درگیری با معماری به طور حاشیه ای، نمی توان مدعی ارائه نظرات حرفه ای در این عرصه [...]